Ayna Kavramı ve Kimlik Oluşumu

Lacan'a göre, bebek ilk başta aynadaki yansımasını kendisiyle özdeşleştirmektedir. Diğer bir ifadeyle aynadaki görüntüyü kendisi olarak algılamaktadır. Ama zaman içerisinde ayna karşısında gördüğü şey ile içsel algısı arasında bir ayrım yapmaya başlamaktadır. Bu ayrımla birlikte "ideal benlik" ve "gerçek benlik" arasındaki farkı görmektedir. İdeal benlik denilen şey, bebeğin kendisine dair içsel olarak oluşturduğu mükemmel, eksiksiz bir imgeyken gerçek benlik ise, onun çelişkilerle dolu, karmaşık ve eksikliklere sahip olan gerçek benliğidir.

Ayna Kavramı ve Kimlik Oluşumu-istanbul psikolog,online terapi

Lacan’a göre, yaşamın henüz çok erken dönemlerinde bebek kendini ayna yoluyla algılamaya başlamakta ve böylece “ayna aşaması” adını verdiği bir evreye girmektedir. Bu bebeklik döneminde başlayan ve yaşam boyu devam eden bir süreci ifade etmektedir. Bebek yaklaşık 6-18 aylıkken bu algıyı geliştirmeye başlamaktadır. Bebek, bir ayna karşısında kendi yansımasını gördüğünde zaman içerisinde kendisi ile çevresi arasında bir ayrım yapmaya başlamaktadır. Bu, kendilik bilincinin ve kimlik duygusunun oluşumu için kazanılması gereken bir farkındalıktır. beşiktaş psikolog

Lacan’a göre, bebek ilk başta aynadaki yansımasını kendisiyle özdeşleştirmektedir. Diğer bir ifadeyle aynadaki görüntüyü kendisi olarak algılamaktadır. Ama zaman içerisinde ayna karşısında gördüğü şey ile içsel algısı arasında bir ayrım yapmaya başlamaktadır. Bu ayrımla birlikte “ideal benlik” ve “gerçek benlik” arasındaki farkı görmektedir. İdeal benlik denilen şey, bebeğin kendisine dair içsel olarak oluşturduğu mükemmel, eksiksiz bir imgeyken gerçek benlik ise, onun çelişkilerle dolu, karmaşık ve eksikliklere sahip olan gerçek benliğidir. mecidiyeköy psikolog

Kimlik oluşumu sürecinde ise birey, birçok faktörden etkilenmektedir. Bunlardan en önemlileri ise toplumsal normlar ve beklentilerdir. Toplumun bireyden beklentileriyle bireyin içsel dünyası zaman zaman çatışabilmektedir. Bu çatışma aslında bireyin ideal benliği yani içsel olarak kurguladığı benliği ile toplumun belirlediği kalıplar arasında bir denge kurma çabası olarak görülebilmektedir.

Görüldüğü üzere ayna kavramı, bireylerin ötesinde toplumsal etkileşimleri ve ilişkileri de etkilemektedir. Bireyler, toplumun ve kültürün belirlediği idealize edilmiş toplumsal kalıplarla karşılaştırıldıklarında kendilerini eksik veya yetersiz hissetmektedirler. Bu durum kişinin yaşamını daha sağlıklı devam ettirebilmesi için gereken sosyal normlara uyma baskısıyla birleştiğinde bireylerde çeşitli sorunlar ortaya çıkabilmektedir. Bunlara örnek olarak stres, kimlik bunalımı veya düşük özsaygı verilebilir. Bireyin ideal benlikle gerçek benlik arasındaki farkın farkına varması, toplumsal beklentiler ile kendi benliği arasındaki o dengeyi kurması gerekmektedir. Böylece birey kimlik arayışına yönelik bir çabanın temelini oluşturacaktır. Bu da kendini keşfetmesi için önemli bir süreçtir. üsküdar psikolog

Öte yandan medyanın ve teknolojinin büyük ölçüde etkisi altına girmiş modern toplumlarda da görüyoruz ki ayna kavramı kimlik oluşumunu da oldukça olumsuz etkilemektedir çünkü teknolojinin gelişmesi ile birlikte ayna aşamasının etkisi değişime uğramıştır. Özellikle sosyal medya gibi platformlar, tıpkı toplum beklentilerinin bireyler üzerinde bıraktığı etki gibi bireylerin kendilerini keşfetmelerinde ve kimliklerini bulmalarında önemli bir rol oynamaktadır. Sosyal medya gibi platformların kullanımı, bireylerin kendilerini sürekli olarak başkalarıyla kıyaslamaları ve olunması imkansız bir şekilde idealize edilmiş imajlar oluşturmaları ile sonuçlanmaktadır. Bireyler, sanal aynalar da diyebileceğimiz ekranlarda kendi idealize edilmiş yansımalarını görmekte ve bu yansımalar ışığında kendilerini tanımlamaktadırlar. Bu da gerçek benlik ile ideal benlik arasındaki uçurumun daha da derinleşmesi ve kişilerin kimlik bunalımından başlayıp birçok farklı sorunla boğuşması anlamına gelmektedir.

Online ve Yüz Yüze Uzman Klinik Psikolog Kadromuz için Tıklayın

 Ücretsiz/Uygun Psikoterapi için Tıklayın

Ücretsiz Terapi için Tıklayın

Hamide Güven

Referans

Biçici, E. (2018). Ayna Olarak Instagram. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology9(35), 81-97.

Kaçar, E. (2019). Öznenin trajedisi: Aynanın ötesine geçmek. Dört Öge, (15), 75-84.

Tuzgöl, K. (2018). Lacanyen psikanalitik kuram ve öznenin konumu. Türkiye Bütüncül Psikoterapi Dergisi, 1(1), 41-53.

Facebook
Twitter
LinkedIn
Telegram
Comments