Freud ve Melankoli

Freud ve Melankoli

Melankoli çağlar boyunca tanımlanmaya çalışılmış bir kavram olmuştur. İlk kez Antik Çağ’da Homerous’un İlyada ve Odessa destanında bir karakterin ruh hali olarak tanımlanmıştır. 1917 yıllarında ise melankoli hissini yeniden tanımlayanlardan biri de Sigmund Freud’dur (1856-1939). Freud ilk kez “Yas ve Melankoli” makalesinde sevilen bir nesnenin kaybıyla oluşan hüznü ve kişinin kaybettiği nesnesine anlam verememesinden kaynaklanan hüznü karşılaştırmaktadır. Freud yasa ve melankoliye verilen tepkinin aynı olmadığını düşünür. Yasta, kişi sevgi nesnesinin net bir şekilde kaybettiğinin farkındadır. Yas bilinçli hal içinde yaşanılan bir durumdur. Melankolide ise kişi kaybettiği nesnenin tam adını veremediği, ne kaybettiğini bilmediği, tanımlayamadığı bir kayıptan başı derttedir. Bu hal bilinçten ziyade bilinç dışı gerçekleşen bir olaydır. Ne kaybettiğini bilmeyen melankolik kişi hayattan elini ayağını çekmiş gibidir. Bu sebepten dolayıdır ki yas doğal bir süreç olarak kabul edilirken melankoli semptom olarak değerlendirilir.
  Yasın melankoliye dönüşmemesi için süreçte kişinin kaybedilen sevgi nesnesiyle bir süre özdeşleşmesi ve libidonun başka bir dış nesneye aktarılması beklenmelidir. Eğer kişi bu dinamiği başka bir nesneye aktaramaz ise kişi nesne seçimini kendi egosuna doğru aktarır. Bu durumda Freud, yastaki bireyi nevrotik düzleme oturturken, melankolik bireyi narsistik bir düzleme oturtmaktadır.

 Freud melankoli için ayırt edici özellikleri, dünyadan ilginin çekilmesi, derin keder, sevme duygusunun azalması, öz saygının azalması, kendine değer vermenin azalması ve kendini suçlayıcı ifadelerin artması olarak ifade edilir. Yasta ise kişi egosuyla hala bir bütündür ve öz saygısının azaldığı ya da kendini suçlayıcı ifadelerin arttığı görülmez. Freud’a göre, melankolik birey bir savunma mekanizması olarak kendisini değersizleştir ve düşürür. Freud der ki, “Eğer bir melankoliğin çeşitlilik arz eden çok sayıdaki öz-suçlamalarını sabırla dinlerseniz, sonunda, bu eleştirilerin en şiddetli olanlarının hastaya uygulanabilir olmadıklarını; birkaç küçük değişiklikle bir başkasına, hastanın sevdiği ya da sevmiş olduğu yahut sevmesi gereken birine daha uygun olduklarını görürsünüz.” Yani, görünüşte melankolik birey, kaybettiği objenin ne olduğunu bilmeden ona yönelik duygu ve düşüncelerini kendisine yansıtır fakat melankolik bireyi dinlerken söylediklerini tersten dinlememiz gerekir. Son olarak, Freud’a göre melankolide, kaybedilen nesne, ambivalans duygu ve libidonun nereye aktarıldığını anlamak yas ve melankolinin ayrımını anlamak için önemlidir.

Psk. Aleyna ER

Kaynakça

Freud, S. (2017) Yas ve Melankoli. Aydın, A. (Çev.) Ayrıntı Dergisi Erişim Adresi: https://ayrintidergi.com.tr/yas-ve-melankoli/

Zhaparbekova, A. (2020) İnsan Bedeninde Melankoli Estetiği Hacettepe Üniversitesi. Erişim adresi: http://www.openaccess.hacettepe.edu.tr:8080/xmlui/handle/11655/22528