Narsistik  Kişilikler

Narsistik  Kişilikler

Narsisizm kavramı ismini Yunan mitolojisindeki sudaki yansımasına aşık olan ve ömür boyu ulaşmayacağı bu aşkın peşinde ömrünü tüketen Narkissos’dan almaktadır.

Normal ve Patolojik Narsissizmin Oluşumu

 Sağlıklı bir gelişim bebek ile bakımvereni arasındaki  bağın oluşması ve bebeğin gereksinimlerinin yerine getirilmesi sonucu oluşmaktadır. Ancak Freud’a göre sağlıklı bir gelişim oluşmadığında bebek nesneye yapması gereken yatırımı kendisine yapmakta, dış dünya yerine iç dünyada yaşamayı tercih etmektedir. Freud bu durumu dış dünyadan nesne yatırımı çekerek oluştuğunu söylediği narsisizmi birincil ve ikincil olmak üzere ikiye ayırmıştır.

Freud birincil narsisizmi bebeğin kendisini dış dünyadan ayıramaması sonucu bir sevgi nesnesi olarak gördüğü normal bir gelişim evresi olarak, ikincil narsisizmi ise dış dünyada aranan sevgi nesnesini bulamaması sonucu benliğe yönelen libidonun patolojik özellikler içermesinden bahseder.

 Narsizmle ilgili teorisyenler arasında en çok Kohut ve Kernberg arasında fikir ayrılıkları bulunmaktadır. Kohut patolojik narsisizmi gelişimsel açıdan görmüştür.(İdealizasyon ve geri çekme ihtiyaçlarının karşılanmasında bir takım sıkıntıların yaşanması sonucu) Kernberg ise yapısal açıdan görmüştür.(erken dönemde bir şeylerin ters gittiği ve patolojik bir kendiliğe yatırım yapılması sonucu)

Narsisistik kişilik bozukluğu DSM 5 kriterleri şu şekildedir:

 1. Büyüklenir (örn. başarılarını ve yeteneklerini abartır; gösterdiği başarılarla oransız bir biçimde, üstün biri olarak görülme beklentisi içindedir).

 2. Sınırsız başarı, güç, zekâ, güzellik ya da yüce bir sevgi düşlemleriyle uğraşır durur. “Özel” ve eşi, benzeri bulunmaz biri olduğuna ve ancak özel ya da üstün diğer kişilerce (ya da kurumlarca) anlaşılabileceğine ve ancak onlarla ilişki kurması gerektiğine inanır.

4.Çok beğenilmek ister.

5. Hak ettiği duygusu içindedir (özellikle kayırılacak bir tedavi göreceğine ya da her ne istiyorsa yapılacağına ilişkin anlamsız beklentiler içinde olma).

6. Kendi çıkarı için başkalarını kullanır (kendi amaçlarına ulaşmak için başkalarından yararlanır).

7.  Eşduyum yapamaz: Başkalarının duygularını ve gereksinimlerini anlamak istem Eşduyum yapamaz: Başkalarının duygularını ve gereksinimlerini anlamak istemez. 

8.Sıklıkla başkalarını kıskanır ya da başkalarının kendisini kıskandığına inanır.

9. Başkalarına saygısız davranır, kendini beğenmiş davranışlar ya da tutumlar sergiler.

Narsisistik kişilik bozukluğu tanısı için yukarıdaki kriterlerden en az beşinin olması gerekir.

Günümüzde etiketlenmelere çok fazla maruz kalan bozukluklardan biri olan narsistik kişilik bozukluğu tanısı ancak uzman bir psikolog tarafından konulabilir. Tedaviye direnç gösterilmesi olası bir durumken kişi terapi sürecine devam ettiği müddet tedavi gerçekleştirilebilir.

Psk. Münevver BAŞER

Kaynakça

Amerikan Psikiyatri Birliği, (2014). Ruhsal bozuklukların tanısal ve sayımsal el kitabı (DSM-5), Tanı ölçütleri el kitabı. (Çev: Köroğlu,E.) Ankara: Hekimler Yayın Birliği.

McWilliams, Nancy (2009). Psikanalitik Tanı. İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları.

Schmidt, A. (2019). Kernberg ve Kohut’un narsisistik kişilik bozukluğu kuramlarının karşılaştırması. Türk Psikiyatri Dergisi, 30(2), 137-141.