Ödipus Kompleksi

Ödipus Kompleksi

Ödipus kompleksi, Sigmund Freud tarafından psikoseksüel gelişim evreleri teorisinde kullanılan bir terimdir. Hem Ödipus hem de Elektra kompleksleri için genel terimdir. Psikanalitik teoride Ödipus kompleksi, çocuğun karşı cins ebeveyni ile cinsel ilişkiye girme arzusunu, özellikle de bir erkek çocuğun annesine olan arzusunu ifade eder.

  Ödipus kompleksi, babasını istemeden öldüren ve annesiyle evlenen bir Theban kralı olan Yunan efsanesi Oedipus'un adını almıştır. Sigmund Freud, efsaneyi çocukların karşı cins ebeveynlerine ilgi duydukları ve aynı cinsiyetten ebeveynlerine karşı nefret duydukları teorisine paralel olarak kullanmıştır.

  Freud, Ödipus kompleksi kavramını ilk kez 1899 tarihli "Rüyaların Yorumlanması" adlı kitabında önerdi. Fakat Ödipus kompleksi terimini 1910'a kadar resmi olarak kullanmaya başlamadı. Psikoseksüel gelişim teorisini geliştirmeye devam ettikçe kavram giderek daha önemli hale geldi.

  Kıskançlık ve düşmanlık, annenin sevgi ve ilgisinin nesnesi olan babaya yöneliktir. Anneye karşı duyulan bu duygular ve babaya karşı olan rekabet, babasından kurtulma ve babasının yerini alma fantezilerine yol açar. Babaya karşı duyulan düşmanca duygular babanın onu ceza olarak hadım edeceği yönünde mantıksız bir korkuya yol açar. Bu endişeyle başa çıkmak için erkek çocuk baba ile özdeşleşir. Erkek çocuk babasının sahip olduğu tutumları, özellikleri ve değerleri benimsediği ve içselleştirdiği anlamına gelir. Baba bir rakipten ziyade bir rol model olur. Saldırganla bu özdeşleşme sayesinde, erkekler süperegolarını ve erkek cinsiyet rollerini kazanırlar. Çocuk, annesine olan arzusunu diğer kadınlara olan arzusuyla değiştirir.

Elektra Kompleksi

  Elektra kompleksi, Ödipus kompleksi dişi versiyonunu tanımlamak için kullanılan bir terimdir. 3 ila 6 yaşları arasındaki bir kız çocuğunun bilinçsizce babasına cinsel olarak bağlı hale gelmesi ve annesine karşı giderek daha fazla düşmanca davranmasını konu alır.

Kızlar için, Elektra kompleksi zaten kısırlaştırıldığı inancıyla başlar. Bunun için annelerini suçlarlar ve penis kıskançlığı yaşarlar. Kızların süperego ve kadın cinsiyet rollerini geliştirmeleri için anneyle özdeşleşmeleri gerekir.

Duygu Öztürk

McLeod, S. A. (2018, September 03). Oedipal complex. Simply Psychology. www.simplypsychology.org/oedipal-complex.html