Online Young Ebeveynlik Ölçeği(Testi) | Young Anne Baba Ölçeği(Testi)

Young Ebeveynlik Ölçeği (YEBÖ) (özgün adıyla Young Parenting Inventory - YPI), bireylerin çocukluk ve erken gelişim dönemlerinde ebeveynlerine yönelik algıladıkları olumsuz ebeveynlik biçimlerini geriye dönük (retrospektif) olarak değerlendirmek amacıyla kullanılan bir öz-bildirim ölçme aracıdır.

Ölçeğin Temel Özellikleri ve Amacı

• Şematik Kökenleri Saptama: Ölçek, Şema Terapi modelini temel alır. Çocukluk döneminde temel duygusal ihtiyaçların karşılanmaması sonucu yetişkinlikte erken dönem uyumsuz şemaların (EDUŞ) oluşmasına zemin hazırlayan olumsuz ebeveyn davranışlarını ve tutumlarını saptamayı hedefler.
• Geliştiricisi ve Türkçe Uyarlaması: Ölçeğin özgün formu Jeffrey E. Young (1994) tarafından geliştirilmiştir. Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması ise Soygüt, Çakır ve Karaosmanoğlu (2008) tarafından üniversite örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.
• Çift Form Yapısı: Katılımcıların çocukluk dönemlerini referans alarak hem anne (YEBÖ-A) hem de baba (YEBÖ-B) tutumlarını ayrı ayrı derecelendirmesi istenir.

Ölçeğin Yapısı ve Alt Boyutları

Ölçeğin özgün formu 72 maddeden ve erken dönem uyumsuz şemalara denk gelen 17 alt boyuttan oluşmaktadır. Türkçe uyarlama çalışmalarında yapılan faktör analizleri sonucunda ölçeğin 64 madde ve 10 alt boyut içeren ortak bir yapıyla değerlendirilmesinin uygun olduğu saptanmıştır:

1. Kuralcı/Kalıplayıcı
2. Küçümseyici/Kusur Bulucu
3. Duygusal Bakımdan Yoksun Bırakıcı
4. Sömürücü/İstismar Edici
5. Aşırı Koruyucu/Evhamlı
6. Koşullu/Başarı Odaklı
7. Aşırı İzin Verici/Sınırsız
8. Kötümser/Endişeli
9. Cezalandırıcı
10. Değişime Kapalı/Duygularını Bastıran

Puanlama ve Değerlendirme Sistemi

• 6'lı Likert Tipi Derecelendirme: Ölçekte yer alan maddeler 1 (Tamamıyla yanlış) ile 6 (Ona tamamıyla uyuyor) arasında derecelendirilir.
• Yüksek Puanın Anlamı: Ölçeğin alt boyutlarından elde edilen yüksek puanlar, o ebeveynlik biçiminin/stilinin şiddetinin yüksek olduğunu ve ebeveynin olumsuz/şema oluşturucu tutumlara sahip olduğunu gösterir.
• Ters Puanlanan Maddeler: "Duygusal Bakımdan Yoksun Bırakıcı" alt boyutunda yer alan ve çocukluktaki olumlu ebeveyn tutumlarını temsil eden ilk 5 madde (ve bazı formlarda bu boyuta ait ek maddeler) ters puanlanır. Bu maddelerden düşük puan almak, uyumsuz şema oluşumu riskinin yüksek olduğuna işaret eder.

"Young Şema Ölçeği"için Tıklayın

"Borderline Kişilik Bozukluğunda Şema Terapi İle Tedavinin Tanımlanması" blog yazısı için Tıkayın

Ebeveynlik Biçimleri ile Erken Dönem Uyumsuz Şemalar Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır?

Şema terapi yaklaşımına göre çocukluk dönemindeki ebeveynlik deneyimleri, bireyin kendisi ve diğer insanlar hakkında geliştirdiği köklü inanç ve duygu örüntüleriyle ilişkili olabilir.

Örneğin aşırı koruyucu ebeveynlik deneyimleri bazı bireylerde bağımsız hareket etmekte zorlanma veya tehditlere karşı dayanıksızlık beklentileriyle bağlantılı olabilir.

Benzer şekilde sürekli eleştirilme deneyimleri kusurluluk, utanç veya başarısızlıkla ilişkili şema örüntüleriyle bağlantı gösterebilir.

Ancak erken dönem uyumsuz şemaların gelişiminde yalnızca ebeveyn davranışları değil; mizaç, diğer bakım verenler, akran ilişkileri ve yaşam deneyimleri gibi farklı etkenler de rol oynayabilir.

Romantik ilişkileri nasıl etkiler?

Çocukluk döneminde sürekli eleştirilme veya aşırı korunma deneyimleri, bazı bireylerin yetişkinlikte yakın ilişkiler kurma ve sürdürme biçimleriyle ilişkili olabilir. Ancak romantik ilişki deneyimleri çok sayıda bireysel ve çevresel etkenden şekillenir. Young Ebeveynlik Ölçeği, kişinin gelecekteki ilişki davranışlarını kesin olarak tahmin etmez.