Bronfenbrenner’ın Ekolojik Sistemler Teorisi

Bronfenbrenner’ın Ekolojik Sistemler Teorisi

Bir Kızılderili atasözü der ki “Bir çocuğu yetiştirmek için bir köy gerekir.” Bronfenbrenner’ın gelişim teorisi de bu atasözüyle paraleldir. Çocuğun içinde yaşadığı “ekosistemin” her bir parçasının gelişimini etkilediğini söyler. Çocuğun ekosistemi eviyle başlayıp içinde yaşadığı ülkenin şartlarına doğru genişler. Bu kapsamda çocuğun ekosistemini dörde ayırır: mikrosistem, mezosistem, egzosistem ve makrosistem.

Mikrosistem çocuğun en yakın çevresinden oluşur. Bu çevre çocuğun okulda öğretmenini, evde ailesini ve sokakta arkadaşlarını kapsar. Bu sistemdeki elemanlar birbirlerini çift yönlü etkiler. Örneğin, ebeveynlerin davranışları çocuğu etkilediği gibi çocuğun davranışları da ebeveynleri etkiler. Sıcakkanlı, güler yüzlü ve uyumlu bir çocuk, ebeveynlerinden pozitif bir geribildirim alacaktır. Ancak yerinde duramayan ve kavgacı bir çocuğun ebeveynlerinden negatif bir geribildirim alması daha yüksek bir ihtimaldir.

Her bir mikrosistemi oluşturan kişilerin kendi iç ilişkileri de çocuğu etkiler. Örneğin çocuğun ebeveynleri birbiriyle iyi anlaşıp iş birliği yaptığında bu, çocuğu olumlu yönde etkilerken yaşadıkları çatışmalar olumsuz yönde etkileyecektir.

Çocuk ve Ergen Depresyonu yazısı için TIKLAYIN

Mezosistem, her bir mikrosistemin birbiriyle ilişkisidir. Örneğin söz konusu çocuğun kariyer seçimi olduğunda bunda ailenin tutumu, çocuğun öğretmenlerinin sağladığı imkanlar, akranlarının kariyer yönelimleri gibi unsurlar etkili olabilir.

Egzosistem de çocuğun aktif olarak içinde olmadığı halde onu etkileyen sistemdir. Örneğin ebeveynlerinin iş yerlerinde yaşadığı stres çocuğu etkileyecektir. Bu örnekte ebeveynlerin iş ortamı bir egzosisteme örnektir. Aynı zamanda resmî kuruluşlar da egzosisteme dahildir. Örneğin ülkede ücretli doğum izni olup olmaması bir egzosistem örneğidir.

Çoçukluk çağı olumsuz yaşantılar ölçeği/ACE travma testi için TIKLAYIN

Bronfenbrenner’ın Ekolojik Sistemler Teorisi  

Makrosistem çocuğun içinde yaşadığı toplumun kültürel değerleri, gelenekleri, kanunları ve kaynaklarını içerir. Daha gelişmiş toplumların kaynakları az gelişmiş toplumlara göre daha bol ve verimli olacaktır. Kültür de çocuğu etkileyen ögelerden biridir. Daha bireysel kültürlerle daha toplumsal yaşayan kültürlerin çocuğun üzerine etkisi farklı olacaktır.

Bronfenbrenner’ın teorisi içinde yaşadığımız ekosistemleri ne tamamen kendimizin ürettiğimizi ne de tamamen bizden bağımsız geliştiğini söyler. Teori, gerektiğinde sistemlerimizi değiştirebileceğimizi ve bunu her yaşta yapabileceğimizi söyler. Kısaca ne hepimiz tamamen sistemin ürünleriyiz ne de sistemin üreticileriyiz.

Çok tıklanan Online Psikolojik testler için TIKLAYIN

Nursena Ertürk

Kaynakça:

Berk, L. E. (1998). Development through the lifespan (7. baskı.). Allyn and Bacon.