Üstbenlik Katılığı

Üstbenlik Katılığı-istanbul psikolog,online terapi

Freud’un yapısal kuramına göre ruhsal aygıt altbenlik (id), benlik (ego) ve üstbenlik (superego) olmak üzere üç sisteme ayrılmaktadır. Üstbenlik benlikten ayrışarak oluşan bir dizge olarak görülür. Kişinin davranışlarını denetlemekle görevli olan bu dizge; ebeveynlerin ve toplumun ahlaki değerlerini, kurallarını yansıtmaktadır. Freud, üstbenliğin odipus karmaşasının çözülmeye başlaması ile gelişen bir yapı olduğunu söylemiş olsa da şimdilerdeki yaygın kabul, üstbenliğin kişinin toplumsal kural ve yasaklar ile karşılaşması ile oluşmaya başladığıdır. Kişinin toplumsal yasaklar ile sınırlandırılmamış olması demek altbenliğin aşırı isteklerinin anında doyum aramaya devam edeceği ve kişinin toplumsal normlar ile çatışma yaşayacağı demektir. Kişi isteklerinin toplumsal düzene uymadığını gördüğünde yaşadığı kaygıdan kurtulmak amacı ile kurallara itaat etmeye ve onları içselleştirmeye başlamaktadır. Böylece yaşadığı çevredeki normlar kişinin değerleri haline gelmektedir. Üstbenliğin gelişiminde önemli yeri olan ebeveynlerin cezalandırıcı, katı ebeveynler olması kişinin kişilik gelişminde kritik rol oynamaktadır. Içselleştirilen değer yargılarının yasaklayıcı, yıkıcı olması kişinin davranışlarının, kendine ve ötekilerine olan tutumunun da o yönde olmasını sağlamaktadır. şişli psikolog

Hem depresif hem de obsesif kompulsif nevrozlu kişilerde süperegonun katı, cezalandırıcı, haz düşmanı olduğu görülmektedir. Üstbenlik kişinin davranışlarını sınırlayıcı ve katıdır.

Depresif kişiliklerde oral dönem ile ilgili değerlerin baskın olduğu görülmektedir. Bu alım, sindirim, oral haz ile doyuma ulaşma, iyimserlik ve kötümserlik, umut gibi değerleri kapsamaktadır. Oral dönemde yaşanan alma-vermedeki dengesizlik yalnızca almayı düşünen veya almayı beceremeyen kişiliklerin gelişmesinde önemli bir rol oynar.  Üstbenlik depresif kişinin tam doyumunu engelleyici bir rol oynamaktadır. Kişi ona haz veren olay ve durumlardan kaçınmakta bir nevi kendini yoksun bırakarak cezalandırmaktadır. mecidiyeköy psikolog

Obsesif kompulsif kişilere bakıldığında ise anal dönemdeki değerlerin baskın olduğu görülmektedir. Bu değerler genel olarak düzen, temizlik, vericilik ve tutuculuk, bağımsızlık, kontrol, inatçılık ve karşı koyma ile ilgili değerleri kapsamaktadır. Üstbenlik obsesif kişinin düzensiz, pis, verimsiz olmasına karşı koyar. Bu kişiler aşırı sorumluluk yüklenerek, kurallara aşırı bağlı olarak, mükemmeliyetçilik ve aşırı düzen ile süperegonun cezalarından kaçınmaya çalışırlar. Ayrıca toplumsal ahlaka uygun olmayacak düşünce ve davranışlarının yaratabileceği kaygıdan da kaçınabilmek adına sürekli kendilerini denetlemektedirler. Her iki kişilikte de suçluluk ve utanç duyguları hakimdir. Toplumsal düzenden sapma durumunda eziyet çekmeye ve cezalandırılmaya yatkınlıkları vardır. beşiktaş psikolog

Borderline kişilik bozukluğuna ve narsistik kişilik bozukluğuna bakıldığında ise üstbenliğin rüşvet bir yapısının olduğu görülmektedir. Kişilikte üstbenliğin gelişimini olumsuz yönde etkileyen bozukluklar ve kusurlar bulunmaktadır bu yüzden bütünlük sağlanamamıştır. Birbirine zıt değerlerin aynı anda bulunduğu görülmektedir. Örneğin toplumsal yasaklar ve kurallara karşı umursamazlık, narsistik kişilerde ötekilerin hislerini anlama ve onlarla empati kurma açısından yetersizlik şeklinde ortaya çıkmaktadır. Antisosyal kişilik bozukluğunda da süperegonun bütünlüğünü sağlayamamış ve kusurlu olduğu gözlemlenmektedir. Bu kişiler toplumsal olarak kabul görmeyecek yalan söyleme ve aldatma gibi yasakları çiğnemekten geri durmazlar. Çünkü bunun ne anlama geldiği ile ilgilenmezler.  Kimilerine göre bu durum gelişmemiş bir üstbenliğin göstergesi iken kimileri aşırı katı bir üstbenliğin var olduğunu iddia etmektedir.

Online ve Yüz Yüze Uzman Klinik Psikolog Kadromuz için Tıklayın

 Ücretsiz/Uygun Psikoterapi için Tıklayın

Ücretsiz Terapi için Tıklayın

Hamide Güven

Referans

Odağ, C., Doç. Dr. (2023). Nevrozlar-1. Odağ Psikanaliz ve Psikoterapi eğitim Hizmetleri org. Ltd. Şti. Yayınları.

Üstbenlik Katılığı, süperego,Obsesif kompulsif,