Bölme mekanizması terapiyle nasıl aşılır?

Bölme mekanizması terapiyle nasıl aşılır?

Bölme (splitting) mekanizmasının terapiyle aşılması, hastanın zihnindeki "tümüyle iyi" (libidinal) ve "tümüyle kötü" (agresif) olarak kutuplaşmış kendilik ve nesne tasarımlarını (diyadları) kademeli bir biçimde bütünleştirmek (entegre etmek) ve nesne sürekliliğini yeniden inşa etmekle mümkündür.

Nesne ilişkileri kuramına ve Aktarım Odaklı Terapi (AOT) literatürüne göre bölme mekanizmasının tedavide aşılma adımları ve teknikleri şunlardır:

1. Üç Aşamalı Müdahale Hiyerarşisi

Bölmenin çözümlenmesinde sistematik olarak şu üç teknik müdahale sırasıyla uygulanır:

• Netleştirme (Clarification): Terapist, hastanın o andaki karmaşık, yüksek duygulanımlı halini, zihnindeki kendilik ve öteki tasarımlarını (diyadlarını) ve yaşadığı duygu durumunu berraklaştırır. Hastanın neyi anlatmak istediği, sözlü ve sözsüz mesajların ne anlama geldiği açıkça ortaya konur.
• Yüzleştirme (Confrontation): Yüzleştirme düşmanca bir meydan okuma değil, hastayı kendi zihinsel süreçleri üzerine düşünmeye davettir (invitation to reflect). Terapist, hastanın sözel ifadeleri ile beden dili (söz dışı iletişimi) arasındaki veya farklı zamanlarda sergilediği tutumlar arasındaki çelişkileri meraklı ve nazik bir tutumla hastanın dikkatine sunar. (Örneğin: "Önemli bir randevunuzu kaçırdığınızı söylerken yüzünüzde bir gülümseme var, bu çelişkiyi birlikte inceleyebilir miyiz?" veya "Geçen seans beni tek sığınağınız olarak tanımlarken, bugün sizi kasten mahvetmeye çalıştığımı düşünüyorsunuz").
• Yorumlama (Interpretation): Terapist, bölme mekanizmasının arkasındaki bilinçdışı güdülenmeyi ve savunmacı amacı açıklar. İçsel nefreti ve agresyonu kontrol edememe kaygısı nedeniyle, "kötü parçanın iyi nesneyi ve iyi kendiliği yok etmesini önlemek adına" iyi ve kötü yaşantıların birbirinden ayrı tutulduğunu hastaya fark ettirir.

2. Aktarım (Transference) ve "Şimdi ve Burada" Çalışması

Bölme mekanizması dış dünyadaki ilişkilerden ziyade, en canlı haliyle seans odasında terapistle kurulan aktarım ilişkisinde sahnelenir.

• Rol Salınımları ve Zıt Kutuplar: Hasta seanslar içinde veya seanslar arasında terapisti hızla idealize edip ardından değersizleştirebilir. Terapist bu rol salınımlarını (role reversals) seans anında "şimdi ve mevcudiyette" yakalayarak hastanın zihnindeki bölünmüş iki ucu tanımlar.
• Derinlemesine Çalışma (Working Through): Bölünmüş kendilik ve nesne kalıpları seanslarda tekrar tekrar yüzleştirilip yorumlandıkça (derinlemesine çalışma), hastanın bölmeyi sürdürme ihtiyacı azalır.

3. Kapsama (Containing) ve Dönüştürerek İçselleştirme

• Terapötik Kapsama (Container / Contained): Bölme mekanizmasına sıklıkla yansıtmalı özdeşim (projective identification) ve yoğun eyleme vurumlar eşlik eder. Terapist, hastanın seans odasına yansıttığı ağır öfke, değersizleştirme veya suçlama fırtınalarına karşı teknik nötrliğini ve sakinliğini korur. Hastanın tolere edemeyip dışarı attığı bu yıkıcı duyguları kapsayarak nötralize eder.
• Dönüştürerek İçselleştirme (Transmuting Internalization): Terapistin bu kapsayıcı, tutarlı ve sarsılmayan duruşu hasta için emniyetli bir ilişki modeli oluşturur. Hasta bu güvenli bağı zamanla içselleştirerek kendi içindeki zıt duygusal fırtınaları tolere edebilme ve kendini yatıştırma kapasitesi kazanır.

4. Bütünleşmiş Yapıya ve Olgun Savunmalara Geçiş

• Siyah-Beyaz Algıdan "Gri Tonlara" Geçiş: Entegrasyon sağlandıkça birey; hem kendisinin hem de ötekilerin tek bir yapıda hem iyi hem kötü, hem seven hem de bazen hata yapabilen insani yönleri bir arada barındırdığını duygusal düzeyde kabul eder.
• Savunma Düzeyinin Değişmesi: Tedavi ilerledikçe ilkel bölme savunması çözülür; yerini bastırma (repression) gibi daha olgun ve uyumlu savunma mekanizmalarına bırakır.
• Çevrimsel İlerleme: Bütünleşme doğrusal bir çizgi izlemez; stres veya ayrılık anlarında geçici gerilemeler (regressions) yaşanabilir. Ancak seanslarda bu gerilemeler işlendikçe kimlik bütünleşmesi daha kararlı ve kalıcı bir hale gelir.

Kaynakça (References)

• Akhtar, S., & Byrne, J. P. (1983). The concept of splitting and its clinical relevance. American Journal of Psychiatry, 140(8), 1013–1016.
• Clarkin, J. F., Yeomans, F. E., & Kernberg, O. F. (2006). Psychotherapy for borderline personality: Focusing on object relations. American Psychiatric Publishing.
• Kernberg, O. F. (1975). Borderline conditions and pathological narcissism. Jason Aronson.
• Klein, M. (1946). Notes on some schizoid mechanisms. The International Journal of Psychoanalysis, 27, 99–110.
• Masterson, J. F. (1981). The narcissistic and borderline disorders: An integrated developmental approach. Brunner/Mazel.