Emzirme ve Hospitalizm (Yuva Hastalığı)

Emzirme ve Hospitalizm (Yuva Hastalığı)

1945 yılında Rene Spitz “Hospitalizm” kavramını kurumlarda bakılan bebeklerin pek çoğunda ciddi gelişimsel gerileme yaşadığı, kilo almakta zorlandığını ve bu bebeklerin gelişemediğini öne sürdüğü bir makale yayınlamıştır. Öte yandan, bebeklerin annelerinin ilgisinden yoksun oldukları için kurumlarda başarısız oldukları iddiaları Birinci Dünya Savaşı’ndan önce dile getirilmişti. Hospitalizm’i aynı zamanda “Yuva Hastalığı” veya “Kurum Hastalığı” olarak da adlandırabiliriz. Hospitalizm kavramı aslında yaygın olarak Spitz’in çalışmalarıyla ilişkilendirilse de terim aslında on dokuzuncu yüzyılın sonunda ortaya çıktı. Sptiz’in bebeklere kurumlarda uygun şekilde bakılıp bakılamayacağı sorusu hakkındaki makalesini yayınladığında İkinci Dünya Savaşı’nın sonlarıydı. Bu soru pediatristler, psikanalistler ve gelişim psikologları tarafından yıllarca tartışılmıştı. Fakat bu soruya cevap her zaman olumsuz olmamıştı. Gerçekten de yirminci yüzyılın başlarında uzmanlar uygun ortam sağlanırsa, modern ilkelere göre düzenlenmiş bir kurum olursa bebeklerdeki yuva hastalığı kavramının önüne geçilebileceğini savunmuşlardır. Fakat gelişim psikologları ve doktorlar tarafından hastanelerin refahının geliştirilmesi, kurum sayısının arttırılması ve bebek bakımını üstlenen hastane sayısın arttırılmaya çalışılmasının yanında halen bebeklerin ölüm oranı şaşırtıcı derecede yüksek olmuştur.

Doktorlar belli bir zamana kadar bebeklerin emzirme oranlarının düşük olduğunu belgelemişler ve aslında bakım verilen ortamın hijyeni, bakım verilen kurumların sayısının yanında bebeklerin emzirilme ve ölümü arasındaki ilişkiyi kavramışlardır. Bebeklerin ölüm oranını düşürmeye çalışan araştırmacı doktorlardan bir tanesi olan Arthur Schlossmann Almanya’da geliştirdikleri “bebek refahını arttırma” programının etrafında döndüğü eksenin bebeği emzirme olduğunu vurgulamıştır. Emzirmeyi bebek sağlığının temeli ve bebeklerin hayatta kalma şansını artırmada ana faktör olarak gördü. Bu görüş de hospitalizm kavramının doğasını anlama biçimini güçlü bir şekilde değiştirdi.

Schlossmann emzirme hastanelerine gelen ziyaretçilerin bebeklerin ne kadar sessiz olduğunu belirttiğini söylemiştir. Ona göre iyi bakılan bir çocuk sessizce karyolasında yatar ve on beş çocuğun bulunduğu böyle bir odada bir saatten fazla sessizliğin hâkim olması alışılmadık bir durum değildir. Schlossmann’a göre ise bu sessizlik memnuniyetin bir ifadesidir. Tabii ki Schlossmann’ın öne sürdüğü bebeklere bakım vermenin önceliği olarak emzirme kavramı ve hospitalizm sendromunu engelleyeceği görüşü oldukça değerlidir. Fakat bebek ölümünü fiziksel refahı sağlayarak düşürmenin yanında yalnızca bebeğin vücut ağırlığına odaklanılarak bakım sağlanmıştır. Bu görüşün yanında bebeklerdeki duygusal içsellik ve anneyle ilişkiye girme ihtiyacını göz ardı etmiş olabileceğini söyleyebiliriz. Bu sebeple yalnızca emzirmenin ölüm oranını düşürmeye yardımcı olacağı fikri doğru kabul edilse de duygusal ihtiyacı karşılamada bir noktada eksik kalabileceğini düşünebiliriz.

Psikolog Zeynep Sürücü

Kaynakça:

Rowold K., “What Do Babies Need to Thrive? Changing Interpretations of ‘Hospitalism’ in an International Context, 1900-1945”, Social History of Medicine, 2019 Nov; 32(4): 799–818.