Anaklitik Nesne Nedir? Psikanalizde Nesne İlişkileri

Anaklitik Nesne Nedir? Psikanalizde Nesne İlişkileri

Anaklitik Nesne (Anaclitic Object), psikanalitik ve psikodinamik kuramda bireyin hayatta kalmak, korunmak, duygusal ve fiziksel gereksinimlerini karşılamak için tamamen bağımlı olduğu, dıştan dayandığı birincil kişiyi (başlıca anne veya birincil bakımvereni) ifade eder. "Anaklitik" terimi köken olarak "dışa yaslanan, dayanan" anlamına gelir.

1. Gelişimsel Boyut ve Temel İşlevi

• Arkaik Bağımlılık: Bebeğin dünyayla kurduğu ilk ilişki biçimidir. Bebek beslenme, emzirilme, sıcaklık, güvenlik ve fizyolojik regülasyon açısından anaklitik nesneye tamamen bağımlıdır.
• Anaklitik Nesne Seçimi: Bireyin yetişkinlik dönemindeki romantik veya yakın ilişkilerinde partnerini; kendisini besleyen, koruyan, büyüten ve zihinsel bütünlüğünü destekleyen birincil bakımveren imgesinin bir devamı veya ikamesi olarak seçmesidir.

2. Anaklitik Depresyon ve Nesne Kaybı

• Ağır Çaresizlik ve Boşluk: Anaklitik nesnenin kaybı, ayrılığı, yokluğu veya reddedilmesi durumunda bireyde ağır bir boşluk, yalnızlık, çaresizlik, yalıtılmışlık ve varoluşsal bir umutsuzluk ortaya çıkar.
• Spitz ve Hospitalizm: René Spitz, yaşamın ilk aylarında anaklitik nesnesinden (annesinden) uzun süreli olarak ayrılan bebeklerde gelişen ağır duygusal/fiziksel çöküş ve tepkisizlik durumunu anaklitik depresyon veya hospitalizm olarak tanımlamıştır.

3. Sidney Blatt ve PDM Dinamikleri (Anaklitik vs. İntrojektif Depresyon)

• Sidney Blatt'in kişilik ve psikopatoloji modelinde ve PDM-2 (Psikodinamik Tanı El Kitabı) sınıflamasında depresif yapılanmalar iki ana grupta ele alınır:
  • İntrojektif (İçe-Atan) Depresyon: Temel odak noktası özeleştiri, mükemmeliyetçilik, kendini suçlama, utanç ve ahlaki/kendilik kusurlarına odaklanmaktır.
  • Anaklitik (Dışa-Yaslanan) Depresyon: Temel odak noktası kişilerarası ilişkiler, bağlanma, şefkat, yakınlık arayışı ve terk edilme kaygısıdır. Birey bakımveren nesneyi kaybetmemek adına kendi öfkesini bastırma, nesneyle fiziksel/duygusal teması ne pahasına olursa olsun sürdürme ve uyum sağlama eğilimindedir.

Kaynakçası

1. Spitz, R. A. (1946). Anaclitic Depression: An Inquiry into the Genesis of Psychiatric Conditions in Early Childhood. The Psychoanalytic Study of the Child, 2(1), 313–342.
2. McWilliams, N. (2011). Psychoanalytic Diagnosis: Understanding Personality Structure in the Clinical Process (2nd ed.). New York: Guilford Press. (Türkçe Çevirisi: Psikanalitik Tanı, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları).