Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT)

Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT)-istanbul psikolog,online psikolog

Üçüncü Kuşak yaklaşımlarından biri olan Kabul ve Kararlılık Terapisi, Bilişsel Davranışçı Terapilerden köken almaktadır. Kabul ve kararlılık terapisinin asıl çıkış noktası radikal davranışçılıktır. Klasik davranışçılıkta sadece gözlemlenebilen davranışlar incelenmektedir. Radikal davranışçılıkta bundan farklı olarak düşünce, duygu, anı vb. kişinin bütün içsel yaşantıları da davranış olarak ifade edilmiştir. Buradan yola çıkarak da İlişkisel Çerçeve Kuramı ortaya konmuştur. İlişkisel Çerçeve Kuramında ise bu içsel yaşantılara ek olarak dil ve düşüncenin varlığı ön plandadır. İlişkisel çerçeve kuramı bu ifade edilen zihinsel olguları davranışçı prensiplerle ele almayı amaçlamaktadır. şişli psikolog

Temelinde ilişkisel çerçeve kuramı ve radikal davranışçılık bulunan Kabul ve Kararlılık terapisinin ana bileşenleri duyguların kabulü ve değişimde kararlılıktır.

Kabul ve Kararlılık terapisine daha yakından bakacak olursak bu terapi yaklaşımının temelinde “işlevsel bağlamsalcılık” düşüncesi vardır.  Bu düşünceye göre bir davranışı değerlendirirken o davranışın içinde bulunduğu bağlama dikkat edilmeli ve buna göre davranışın işlevine bakılmalıdır. mecidiyeköy psikolog

Kabul ve kararlılık terapisi diğer mekanistik yaklaşımlardan farklı olarak özellikle olumsuz duygu ve düşünceleri bulup bunları değiştirmeye çalışmaz. Olumsuz duygu ve düşünceleri, kısaca içsel yaşantıları kontrol etme çabamızın bir çözüm yolu olmadığını ifade etmektedir. Hayatın içinde mutluluk kadar acının da kaçınılmaz bir deneyim olduğunu belirtir ve burada acıyı kontrol etme çabasının sonucunda yeni olumsuz yaşantıların ortaya çıkaracağını belirtir. beşiktaş psikolog

   Olumsuz, istenmedik duygular ve düşüncelerle savaşmadan onlara temas edip bu içsel yaşantıları kabul ederek, bu yaşantıları deneyimlememiz gerektiğini ve hayatımızda bunlara alan açmamız gerektiğini vurgular. Birey bunu hayatına aktarabildiği sürece psikolojik esnekliğinin artabileceğini belirtmektedir. ACT’ in amacı da bu psikolojik esneklik seviyesinin artırılmasıdır. Psikolojik esneklikten kasıt birbiriyle bağlantılı olan “ACT Altıgeni” modelindeki bileşenlerin birbiriyle ilişkisi sonucunda bireyin içsel yaşantılara temas edebilme ve değerlerine yönelik davranışları sergilemeye dair kararlılığını kapasitesini ifade eder. levent

ACT Altıgeni modelinde “Kabul”, “An ile Esnek Temas”, “Bilişsel Ayrışma”, “Bağlamsal Benlik”, “Değerlerle Temas”,  ve “Değer Odaklı Davranışlarda Kararlılık” ismiyle altı bileşen bulunmaktadır. Bu başlıkların hepsi birbirini destekler ve bunların bütünlüğünde kişi psikolojik esnekliğini sağlayabilir.  

ACT Altıgeni olarak ifade edilen diğer model “Psikolojik Katılığı” ifade etmektedir. Burada psikolojik esnekliğin tersine psikolojik katılığı oluşturan diğer bileşenler ifade edilmektedir. “Kabul” bileşeni yerine “Yaşantısal Kaçınma”, “An ile Esnek Temas” bileşeni yerine “An ile Esnek Temasın Kaybolması”, “Bilişsel Ayrışma” bileşeni yerine “Bilişsel Birleşme”, “Bağlamsal Benlik” bileşeni yerine “Kavramsal Benliğe Bağlanma”, “Değerlerle Temas” bileşeni yerine “Değerlere temasın Zayıflığı ve Kural Güdümcülük” ve son olarak “Değer Odaklı Davranışlarda Kararlılık” bileşeni yerine “Kaçma, Kaçınma ve Dürtüsellik” bileşeni tanımlanmıştır.

ACT terapi sürecinde diğer bileşenlerdeki becerilerin geliştirilmesiyle “Değer Odaklı Davranışlarda Kararlılık” bileşenindeki davranışların oluşması amaçlanmaktadır. Terapi sonunda kişinin daha anlamlı bir yaşam yaratmak amacıyla istenmeyen duygu de düşüncelerinin kabulüyle ve değer yönelimli davranışlar sergilemesi beklenmektedir.

KAYNAKLAR

• ACT’i Kolay Öğrenmek; Russ Harris ; Litera Yayınları-2015
• Mutluluk Tuzağı; Russ Harris; Litera Yayınları-2018

Psikolog Başak Arı