Paranoyada Savunma ve Uyum Süreçleri

Paranoyada Savunma ve Uyum Süreçleri

Paranoid kişilik yapısı nevrotik, border ve psikotik düzeyleri arasında işlemektedir. Paranoid bireylerin düzeylerine göre kullandıkları savunma mekanizmaları da değişim göstermektedir. Paranoidlerin temel savunma mekanizmaları yansıtmadır. Paranoidler diğer insanlara göre yansıtmaya gereğinden fazla başvururlar. Yansıtma dışında yansıtmalı özdeşim, inkar (yadsıma), karşıt- tepki, rasyonalizasyon savunma mekanizmalarını da sıklıkla kullanırlar. Psikotik düzey paranoid iç görüye sahip olmadığı için kendisinde tehdit olarak gördüğü tarafını dışarıya yansıttıktan sonra bunların tamamen dışarıya ait olduğuna inanır. Yansıtma savunma mekanizmasıyla birlikte paranoid kendiliğinin bütün kötü tarafından arınmış olur. Böylelikle kendisini saf iyilikten dışarıyı ise tamamen kötü olarak algılar. Birey tehdit olarak gördüğü içindeki istek ve arzuları dışarıya yansıtarak bunları dışarıdaki bir tehdide dönüştürür. Kendi düşünceleri dışardaki insanlara tarafından ne kadar olanaksızda görünse dışardaki gerçeği gören tek kişi olduğuna inanır. Ayrıca psikotik düzeydeki paranoid düşüncelerinin dışardaki gerçeklikle bir bağı olması için gayret sarfetmez. Bu yüzden çok olağandışı düşüncelere sahip olabilirler.

 Border düzeydeki Paranoidlerin gerçeklikle bağları kopmadığı için davranışlarını dışarıdaki bireylere ve gerçekliğe uydurmaya çalışırlar. Border düzeydeki paranoidler daha çok yansıtmalı özdeşim savunma mekanizmasını kullanır. Paranoid yansıtma yaptığı kötü tarafını karşı tarafa ait olduğunu hissettirecek şekilde yapar. Paranoid karşı tarafa bir rol atfeder ve ona uydurduğu role uygun davranmaya başlar. Karşısındaki birey ise zamanla paranoidin atfettiği rolü üstlenir. Böylelikle yansıtmalı özdeşim gerçekleşmiş olur. Yansıtmalı özdeşim bir çeşit kendini gerçekleştiren kehanet gibidir. Yani paranoid birey kendi içinde istemediği kişiyi dışarıya yansıttıktan sonra o kişiyi karşısında görmeye başlar.

Nevrotik düzeydeki paranoidler de psikotik ve border düzeydeki paranoidler gibi tehdit olarak gördükleri taraflarını dışarıya yansıtırlar. İç görüye sahip olan nevrotik düzeydeki paranoidin diğerlerine kıyasla dışarıya yansıttığı tarafının kendisine ait olduğunu bilip bunu kabul eden bir yanı vardır. Genelde çoğu nevrotik de paranoid olduğunu dile getirir.

Paranoid Bireyler Yansıtma savunma mekanizmasıyla birlikte kendiliğin kabul etmediği duygu ve düşüncelerle baş edebilmek için inkar, karşıt-tepki ve rasyonalizasyon savunma mekanizmalarını da kullanırlar. Birey kabul etmediği istek ve arzuları bir tehdit olarak görür ve bunları inkar etmeyi tercih eder.  Ayrıca kendisine ait olan duyguları karşıt-tepki mekanizmasıyla tersine de çevirebilir. Böylelikle paranoid tehdit olarak gördüğü tarafından savunmalar yoluyla kurtulmaya çalışır.

                                                                                                         HALİME ÇİÇEK

Kaynakça

N. McWilliams, Psikanalitik Klinik Süreç İçinde Kişilik Yapısını Anlamak/ İkinci basım, İSTANBUL, (2020), ISBN: 978-605-399-551-7

T. Mıllon, S. Grossman, C. Mıllon, S. Meagher, R. Ramnath, Modern Yaşamda Kişilik Bozuklukları, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, (2017), İSTANBUL, Sertifika No: 40077, ISBN: 978-605-295-921-3