Psikopatide Dürtü, Duygulanım ve Mizaç

Psikopatide Dürtü, Duygulanım ve Mizaç

Psikopati ile ilgili olarak yapılan araştırmalar neticesinde bebeklerin doğuştan getirdikleri birtakım farklılıklar göze çarpmaktadır. Araştırmalarda yetişkinlik döneminde antisosyal özellikleri ağır basan kişilerin çocukluklarında tepkisellik, dürtüsel davranışlar ve bünyesel saldırganlık davranışlarının yoğun olabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Antisosyal kişiliğin oluşumunda genetik faktörlerde önemli rol oynar. Genetik yatkınlıklar genetik işleyişi, beynin kimyasal yapıları üzerindeki etkisi büyüktür.

Erken yaşamda deeyimlenen ihmal ve istismar edici davranışlar, suistimaller ve diğer kötü davranış özellikleri orbitofrontal korteksin gelişimini olumsuz yönde etkileyebilir. Orbitofrontal korteks limbik sistem ve amigdala ile bağlantılı olan bir yapıdır. Bu yapı duygusal entegrasyon, karar verme süreçleri, davranışsal kontrol ile ilgilidir.

Orbitofrontal kortekste oluşabilecek hasarlar şunlara neden olabilir:

Antisosyal kişilerin nörotransmitterlerine göz atacak olursak serotonin düzeyinin düşük olması göze çarpar. Norepinefrin düzeyleri ise yer yer fazladır. Antisosyal kişilik bozukluğu tanısı almış kişilerin otonom sinir sistemlerinde aşırı düzeyli düşük tepkisellik söz konusudur.  Bu durum ise kişilerin sosyal hayatta karşılaştıkları deneyimlerden bir şey öğrenememe ve ders çıkaramamayı ifade eder.

Psikopat kişilerin duygulanımsal süreçlerinin arka planı normal süreçlerden farklıdır. Bu kişiler duyguları ilişkisel bağlamda öğrenememektedir. Sağlıklı bireyler duygu içerikli konuşmaları kendi içsel durum ve hislerini ifade etmek için kullanırken antisosyal kişiler duyguları bir başkasını manipüle edebilmek amacıyla kullanırlar. Bu duruma ek olarak bu kişiler yaşadıkları duyguları uçlarda deneyimleyebilmektedir. Bu duygular manik düzeyli bir coşku veya kör bir hınç olabilmektedir.

Psikopatik kişilerin duygularını regüle edebilme becerileri oldukça zayıftır. Bu kişiler duygularını açıkça dile getirme yeteneğinden yoksundurlar. Konuşmak yerine daha çok eylemde bulunmayı tercih ederler. Bu kişiler kendilerini diri, canlı ve iyi hissetmek için daha dürtüsel, keskin ve sarsırıcı deneyimler yaşayabilirler. Bu deneyimler bir başkasının sınırlarını ihlal etme veya zarar verme gibi davranışlar olabilir. Dürtüsel davranışlar psikopatik kişilere bu anlamda haz verir ve bu kişiler davranışlarının sonucunda herhangi bir suçluluk, utanma ve huzursuzluk duygusu hissetmezler. Hatta bu durumdan oldukça keyif alabilirler. Bunun nedeni ise duygusal süreçlerini regüle edebilme becerilerinden yoksun olmaları ve orbitofrontal korteksin yeterince gelişmemiş olmasıdır.

Psikolog Elifnur YEŞİLTAŞ

Kaynakça

Kring, A., Johnson, S., Davison, G., Neale, J. (2019). Anormal Psikoloji (12. Baskı). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık

Sardoğan, M. E., & Kaygusuz, C. (2006). ANTİSOSYAL KİŞİLİK BOZUKLUĞU TANISI ALMIŞ VE ALMAMIŞ OLAN BİREYLERİN DUYGUSAL ZEKA DÜZEYLERİ AÇISINDAN İNCELENMESİ. Ege Eğitim Dergisi, 7(1), 85-102.

Türkçapar, H., Güriz, O., Özel, A., Işık, B., & Dönbak Örsel, S. (2004). Antisosyal kişilik bozukluğu olan hastalarda öfke ve depresyonun ilişkisi. Türk Psikiyatri Dergisi, 15(2), 119-124.