Rene Spitz’in Gelişim Teorisi

Rene Spitz’in Gelişim Teorisi

Rene Spitz erken dönem ruhsal gelişimi üç safhada ele almıştır. Bu üç safhada bebekle nesne ilişkisinin gelişimi ele alınır. Bu safhalardaki düzenleyiciler benlik örgütleyicileri olarak isimlendirilir. Üç safha; Nesnesiz evre, Libidinal

Nesnenin yerleşmesi ve İnsan İletişiminin Başlangıcıdır.

Nesnesiz Evre ( Doğum ile 3 ay arası )

İlk safha olan Nesnesiz Evre bebeğin tebessüm tepkisini barındırır. Nesne öncesi olan bu safhada bütün yatırım çözülmemiş haldeki benliğe yapılır. Kendi cinsel gereksinimlerini dışarıdan bağımsız bir şekilde doyurur. Kendisini sevgi nesnesi olarak gören bebek kendisine yönelir bu aşamada. Kendisiyle ilgili olan bebek içsel olarak tatmin edilmenin peşindedir. Daha çok iç dünyası ve bedensel tatmin üzerine yoğunlaşan bebek yavaş yavaş duysal algıyla birlikte dış dünyaya yönelir. Nesneyle kurulan ilişkinin ön safhası olan bu aşamada nesne bebek için sadece uyaran konumundadır. Gerçeklik işlevinin gelişmesi ve anıların kayıt edilmesiyle birlikte nesneyle olan ilişki başlar.

Bu aşamanın sonuna doğru bebek nesneye tebessüm eder. Bebek nesnenin yüzüne karşı tebessüm ederek karşılık vermeye başlar. Bebeğin nesneye verdiği tebessüm tepkisi önemlidir. Çünkü tebessüm bundan sonra kuracakları ilişki için ilk diyalogdur. Bebeğin tebessüm tepkisi, nesne ile kurulan bu diyalog, libidinal nesnenin yerleşmesi olan ikinci safhanın öncüsüdür. Ayrıca bebeğin tebessüm tepkisi nesneyle birlikte anlamlandırdığı diğer yüzlere karşıda ortaya çıkar.

Libidinal Nesnenin Yerleşmesi ( 3 ile 12-15 ay arası )

Bu safhada bebek için annenin imgesi diğer insanlardan ayrılır. Bebek artık bu evrede tanıdığı insanlar ve tanımadıklarını birbirinden ayırabilir. Daha önce gördüğü birinin yüzünü anılarından bulup çıkartabilir. Ortama yabancı biri girdiğinde bebek rahatsız olur. Tanımadığı bu yüz bebeği korkutur. Bu durumda bebek ağlar, yabancıdan kaçar veya annesinin yüzünü arar.  Bu safha sekiz ay kaygısıyla yükselişe geçer. Sekiz ay kaygısı bebeğin annesi tarafından terk edildiğini düşünmesi üzerine ortaya çıkar. Yani bebek sekizinci ayda yabancı kaygısı yaşar. Annesinin yüzünü diğer insanlardan ayırmaya başlayan çocuk, yabancı birinin varlığı üzerine annenin onu terk ediğini düşünür ve huzursuzluk hisseder. Bu yüzden yabancı birinin varlığı sonucunda bebekte, nesneden ayrıldığı zaman hissettiği rahatsızlık ve kaygı durumu ortaya çıkar.

İnsan İletişimin Başlangıcı ( 15 aydan sonra )

Bu safhada diğer insanlarla iletişim ön plandadır. Bebeğin olumsuzlama yani “hayır” deme kapasitesi gelişir. Bebeğin olumsuzlama kapasitesi insani iletişimin başlangıcını gösterir. Bu safha bebeğin insanlarla iletişimini ele alır. Daha çok sözel nitelikte olan bu iletişim bedensel hareketlerle de olabilir. Bu hareketler bebeğin başını sağa sola sallayarak “hayır” veya yukarı aşağı sallayarak  “evet” demesidir. Bebeğin, kafasını sağa sola sallaması reddetmeyi, yukarı aşağı sallaması ise kabul etmesini ifade eder. Olumsuzlama kapasitesi yani bebeğin hayır deme faaliyeti, kendiliğini geliştirir. Bebekte böylelikle ben ve ben olmayanın ayrımı ortaya çıkmaya başlar.  

                                                                                                               Psikolog Halime ÇİÇEK

KAYNAKÇA

J. Palombo, H.K. Bendicsen, B.J. Koch, (2018), Psikanalitik Gelişim Teorileri Rehberi 1.Cilt, İSTANBUL, Psikoterapi Enstitüsü Eğitim Yayınları, ISBN 978-625-7309-28-8 (1.c), 978-625-7309-27-1 (Tk)