Sen Annesin!

Sen Annesin!

Anne deyince aklınıza hangi kelimeler geliyor? Birkaç kişiye sorduğumda hep şu sıfatları duyduğumu fark ettim; fedakârlık, sevgi, verme, özveri, kabul etme, başkalarını önemseme, kutsallık, güvenli alan, yuva, rahatlık, güç… Çoğumuz bu sıfatları annelerimize yakıştırdığımızı rahatlıkla söyleyebiliriz sanırım. Bununla birlikte annemizin kendi hayallerinin, isteklerinin, özlemlerinin ve ihtiyaçlarının nasıl karşılandığını düşünmek ve anlamak için de anneler gününün iyi bir zaman olduğunu düşünüyorum. Anne olmak, sağlıklı ve sorumlu çocuklar yetiştirmek birçok kadının hayali olabilir. Ancak tüm bunlar, sahip olduğumuz diğer tüm hayallerden vazgeçtiğimiz anlamına mı geliyor?

Bulunduğumuz yüzyılda bile birçok kadın için bu bir gerçektir. Kimileri tam zamanlı bir anne olmak için kariyer seçiminden vazgeçer, kimi ise kariyerinden vazgeçmediğinde çocuklarına karşı suçluluk duyma eğilimindedir. “Daha çok kazanıyor olsaydım, çocuğum için daha fazla imkân sağlayabilirdim” diye düşünüyor. Öte yandan, kazançlı bir işte çalışan birçok anne, önemli bir suçluluk duygusu hissediyor. Birçoğu kendilerine soruyor- Ben iyi bir anne miyim? Tüm zamanımı çocuklarıma versem, daha iyi olurlar mı? Anne olmanın yanı sıra kariyerimi sürdürmek konusunda bencil mi davranıyorum? Fedakârlık ebeveynliğin bir parçasıdır ama kendi ailen ve çocukların için bile fedakarlığın belli sınırları olması gerektiğini düşünüyorum. Özellikle toplumumuzda bu fedakarlığın özellikle annelere yüklendiği gerçeğini de görmezden gelemeyiz. İdeal anneliğin yorulmayan, sıkılmayan, tüm vaktini çocuğuyla geçiren annenin olduğu inancı, bunu yerine getiremeyen anneleri yetersiz ve suçlu hissettirmektedir. Olması gereken anne imajı zihinlerde; annenin yeri evin içi ve görevi ise çocuğunun bakımını eksiksiz olarak karşılaması olarak yer alır. Geleneksel anne rolünden sıyrılarak iş hayatına atılıp, kamusal alanda var olduğu zaman bile kendini suçlu hissetme eğilimindedir.

Hayatımız boyunca hepimizin farklı rolleri ve sorumlulukları vardır. Aldığımız rolleri sunarken toplum tarafından onaylanmış değerleri sergiler, diğerleri tarafından eleştirilmemek için onaylanmayan hareketlerden kaçınırız. Hayat bir performans sahnesiyse bu sahnede annelik rolü için oyuncular toplum içerisindeki rollerinin gerektirdiğini sunmaya çalışmaktadırlar. Anne olmayı tercih edenler, annelik rolü için biçilmiş sorumlulukları üstüne alır ve toplum tarafından idealize edilmiş annelik rolünü hakkıyla yerine getirmiş olurlar. Fakat annelik; diğer rollerden farklı olarak kadınlar için sergilemesi güç bir roldür. Kadınlar bu annelik rolü altında ezilmektedir. Anne olmayı tercih edenleri baskı altına alan toplumsal kurallarımız ideal annelik hakkındaki görüşlerle yeniden ve yeniden kadınlara “ne yapılması gerektiğini” gösterir. Diğer bir yandan ise toplumda kimileri için kadın olabilmenin yolu anne olmaktan geçer ve anne olmayan (olamayan veya olmayı tercih etmeyen) kadınlar ise “eksik” olarak nitelendirilir. Zihinlerde oluşan bu annelik kurgusu kadınlara bireysel yaşamından ödün vererek kendilerini yalnızca ev içerisindeki işlere ve çocuk bakımına adayan bireyler olma görevi atfetmektedir. Annelik, hayat sahnesinde sergilenmesi en zor rollerden birisi olup anne olmaya karar verilen andan, çocukların doğum ve büyüme sürecine kadar hiç bitmeyen bir sorumluluktur.

Annelerin de anne olmak dışında başka halleri, hayalleri ve istekleri olabileceği ihtimalini düşündüğümüz bir anneler günü olsun. Tüm annelerimizin ve anneliği isteyen/hisseden tüm kadınlarımızın anneler günü kutlu olsun!

Klinik Psikolog Zeynep Sürücü