Annelik Depresyonunun Çocuğun Gelişimine Etkisi

Annelik Depresyonunun Çocuğun Gelişimine Etkisi

Bebeklik dönemi olarak adlandırılan 0-2 yaş dönemi, bebeğin fiziksel, ruhsal ve zihinsel olarak en hızlı geliştiği dönem olarak kabul edilir. Bu sebeple yalnızca fiziksel ihtiyaçlarının karşılanması çocuk için yeterli olmamaktadır. Bu dönemde çocuğun becerilerinin yeterince gelişmemesinden sebeple bakım verene karşı bir bağımlılık durumu görülmektedir. Bu bağımlılık sürecinde bakım verenle kurduğu birebir ilişki bebeğin zihinsel ve duygusal gelişimi için öneme sahiptir. Bebeğin biyolojik olarak yetersizlik durumu anneyle arasında kaçınılmaz bir bağlanmayı oluşturmaktadır. Bağlanma terimi ise bebeklerle anne-babaları arasında duygusal olarak kurulan olumlu ve yardım edici bir ilişkinin varlığını belirtmektedir. Bebeğin hayatının ilk yıllarında sosyal desteği için başvuracağı ilk kişi kendisiyle birincil olarak ilgilenen annesi olacaktır. Bu durumda anne çocuğun bağlanma gereksinimini karşılayan “bir öteki” olarak da adlandırılabilmektedir. İlk yıllarda anneyle kurulan bu bağ çocuğun kişiliğinin önemli bir kısmını oluşturmada etkili olan faktördür.

Maternal depresyona sahip anneleri olan okul öncesi dönemdeki çocukların davranışsal gelişimlerine bakıldığında depresif annelerin çocukların ihtiyaçlarına daha az tepki verdiği ve onlara daha az ilgi gösterdiği görülmektedir. Aynı zamanda duygu düzenleme becerileri edinme açısından yetersiz rol modellere sahiplerdir. Boylamsal araştırmalar depresif ve depresif olmayan annelerin davranışlarını karşılaştırdıklarında depresif annelerin çocuklarına sınır koymada yetersiz ve sınır koyduklarında da bunu devam ettirme davranışlarının oldukça zayıf olduklarını görmüşlerdir. Ayrıca depresif annelere sahip çocuklara bakıldığında yaşlarına uygun olmayan düşük düzeyde olgun davranışlar göstermekte ve pasif olarak kurallara uymayan davranışlarda bulunmuşlardır. Bu çocuklar anneleri tarafından düşük düzeyde savunma becerileri kazandırılmış ve düşük etkileşim becerilerinden sebeple depresif ve dışa yönelim sorunları (saldırgan ve yıkıcı) geliştirme olasılıkları yüksek olduğu görülmüştür. Arkadaşlık etkileşimlerinde ise pek çok sorunla karşılaşan bu çocukların arkadaşça yaklaşımlara olumsuz yanıt verdiği ve bireysel olarak yaratıcı oyunlara katılma olasılığının da düşük olduğu gözlenmiştir.

Psikolog Zeynep Sürücü

Kaynakça:

Olcay TÜZÜN, Kemal SAYAR, “Bağlanma Kuramı ve Psikopatoloji”, Düşünen Adam, 2006, 19(1):24-39.

Pediatrics & Child Health, “Maternal Depression and Child Development” Cilt 9, Basım 8 Ekim, 2004.