Nörogelişimsel Bozukluklarda Erken Tanı

Nörogelişimsel Bozukluklarda Erken Tanı

Kişilerin doğumlarından itibaren yaşlarının anatomik, psikobiyolojik ve psiko-davranışsal gelişim kalıplarına uygun olarak belirlenen becerileri yerine getirebilmeleri ve bu becerilerde yeterlilik kazanmaları beklenir. Eğer kişiler bu becerileri yerine getirirlerse gelişimlerinin başarılı şekilde sürdürdükleri söylenebilir. Örneğin, yeni doğan bebek ilkel reflekslerle uyarılara yanıt verir, 3. aydan itibaren ses tonuna göre yanıt vermeye başlar ve 8. ayda nesne devamlılığı gelişir. Eğer bebek bu süreçte olması gereken gelişimi göstermiyorsa gelişimsel bozuklukların tespiti için değerlendirmeler yapılmalı ve bozukluğun nedeni belirlenmelidir. Sosyal, duygusal ve bilişsel gelişim, beynin gelişimine entegre edilmiştir, her biri ortak ve ilgili sinirsel işlevleri yerine getirir. Yaşlandıkça nöral yapı güçlenmektedir. Bu yüzden, erken nörogelişimsel bozukluklarda erken teşhis konmazsa, semptomlar komplike hale gelebilir ve ana tanının yanında başka hastalıklarda gelişebilir. Bu da tedavi sürecini zorlaştırır. Ayrıca,  değerlendirme sonuçlarının değerlendirileceği bakış açısı ve değerlendirilen başlıkların kapsamı değerlendirilen kişinin yaşına da uygun olmalıdır. Hastalığın tanısını ve derecesini belirlemek ve tedaviyi planlayabilmek için bu bozukluğun gelişim sürecinin doğru belirlenmesi gerekir.

DEHB, otizm spektrum bozuklukları, zeka geriliği, konuşma ve öğrenme ile ilgili bozukluklar gelişimsel bozukluklara örnek olarak verilebilir. Bu hastalıkların her yaş için farklı etkileri vardır. Örnek olarak; DEHB erken çocukluk döneminde okul ve akademik becerilerin gelişimini etkilemektedri. Ergenliğin ilerleyen dönemlerinde; alkol ve madde kullanımı, adli sorunlar, aile ile ilgili sorunlar ön plana çıkabilmektedir. DEHB gibi diğer nörogelişimsel bozuklukların neden olduğu eksiklikler de gelişim evrelerinin ihtiyaçlarına göre önem kazanmaktadır. Bu nedenle, nörogelişimsel ve ruhsal bozuklukların değerlendirilmesinde gelişim dönemlerine değinmek gerekir.

Psk. Aleyna ER

Kaynakça

Aydın, D. & Özgen, Z. E. (2018) Çocuklarda Otizm Spektrum Bozukluğu ve Erken Tanılamada Hemşirenin Rolü. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi Vol. 7(3) s.97.101

Kayaalp, L. (2008) DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri

Vargo, F. E. (2015) Neurodevelopmental disorders. A definitive guide for educators